Hiệu chuẩn cân phân tích theo ĐLVN 284:2002

Trong các phòng thí nghiệm, nhà máy sản xuất hay tổ chức kiểm định – cân phân tích là thiết bị quan trọng quyết định độ chính xác của phép đo. Tuy nhiên, sau một thời gian sử dụng, cân có thể sai lệch. Vì vậy, việc hiệu chuẩn cân phân tích định kỳ là bắt buộc nhằm đảm bảo độ chính xác và tuân thủ pháp lý theo ĐLVN 284:2022.

1. Hiệu chuẩn cân phân tích là gì?

Hiệu chuẩn cân là một quá trình kỹ thuật nhằm đánh giá và xác định các đặc trưng đo lường của cân, bao gồm việc kiểm tra độ đúng, độ lặp lại, và ước lượng độ không đảm bảo đo khi sử dụng cân. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo cân đáp ứng các sai số cho phép lớn nhất (mpe) tương ứng với các mức cân quy định.

Cân phân tích là loại cân không tự động, thuộc cấp chính xác 1 theo tiêu chuẩn OIML R76-1.

✍  Xem thêm: Hiệu chuẩn thiết bị phòng thí nghiệm tại Vinacontrol CE

2. Lợi ích của hiệu chuẩn cân phân tích

Việc hiệu chuẩn cân phân tích theo ĐLVN 284:2022 không chỉ là yêu cầu bắt buộc đối với các đơn vị sử dụng cân làm chuẩn đo lường, mà còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong hoạt động sản xuất, nghiên cứu và quản lý chất lượng. Cụ thể:

• Đảm bảo tính Pháp lý: Cân phân tích được quy định sử dụng làm chuẩn đo lường để thực hiện kiểm định ban đầu, định kỳ, hoặc sau sửa chữa các phương tiện đo khác. Do đó, độ chính xác của cân phân tích ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng kiểm định của các phương tiện đo quan trọng khác trong nông nghiệp và thương mại;
• Đảm bảo chất lượng sản phẩm và dịch vụ: Trong các ngành như dược phẩm, thực phẩm, phòng thí nghiệm, y tế, kết quả đo từ cân phân tích ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm. Thiết bị chính xác sẽ góp phần đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng, tránh sai sót ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng hoặc thiệt hại kinh tế.
• Giảm thiểu rủi ro và thiệt hại tài chính: Việc sử dụng thiết bị chưa hiệu chuẩn hoặc sai lệch có thể dẫn đến sai số lớn trong công thức pha chế, định lượng nguyên vật liệu hoặc định giá sản phẩm. Hiệu chuẩn giúp giảm thiểu nguy cơ thất thoát và tổn thất tài chính do sai số.
• Tối ưu hóa hiệu suất thiết bị và kéo dài tuổi thọ: Hiệu chuẩn định kỳ giúp phát hiện sớm các hư hỏng hoặc sai lệch nhỏ, từ đó kịp thời xử lý, tránh dẫn đến hỏng hóc nghiêm trọng. Điều này góp phần nâng cao hiệu suất làm việc và kéo dài tuổi thọ của cân.

✍  Xem thêm: Hiệu chuẩn cân điện tử | Quy trình hiệu chuẩn theo ĐLVN 14:2009

3. Quy trình hiệu chuẩn cân phân tích

3.1 Điều kiện môi trường

Trước khi thực hiện, cần vệ sinh cân sạch sẽ, đặt cân chắc chắn trên mặt phẳng và điều chỉnh thăng bằng. Cân phải được bật nguồn để sấy máy tối thiểu 30 phút. Quan trọng là phải đặt các quả cân chuẩn cùng môi trường với cân cần hiệu chuẩn không ít hơn 5 giờ để cân bằng nhiệt độ.

• Địa điểm hiệu chuẩn phải đủ sáng, xa các nguồn sinh nhiệt, xa các nguồn sinh gió và không bị rung động.
• Nhiệt độ: Phải nằm trong khoảng (23±2) ºC.
• Độ ẩm: Phải nằm trong khoảng (40÷70) %RH.
• Cân nên được hiệu chuẩn tại địa điểm sử dụng

3.2 Quy trình tiến hành hiệu chuẩn

Bước 1. Kiểm tra bên ngoài

• Cân phải có nhãn ghi đầy đủ các thông số cần thiết như số máy, nơi sản xuất, Max, và giá trị độ chia.
• Bộ phận chỉ thị phải rõ ràng và đọc được chính xác.
• Cân phải có đầy đủ các bộ phận và phụ kiện.
• Bộ phận tiếp nhận tải phải cứng, vững và không bị vướng.

Bước 2. Kiểm tra kỹ thuật

Kiểm tra chức năng hoạt động và cấu tạo bên trong:

• Kiểm tra tài liệu kỹ thuật để xác định hệ số ảnh hưởng của nhiệt độ (TK) do nhà sản xuất cung cấp;
• Cần tải khởi động cân 3 lần với mức tải (80÷100) % của Max, cân phải hoạt động bình thường;
• Nếu cân có chức năng hiệu chỉnh bằng quả cân bên trong, chức năng đó phải được kiểm tra và phải hoạt động bình thường;
• Nếu cân không có chức năng tự hiệu chỉnh, bắt buộc phải có cơ cấu niêm phong để ngăn chặn việc điều chỉnh độ đúng.

Chu kỳ hiệu chuẩn định kỳ của cân phân tích là 12 tháng.

Bước 3. Kiểm tra đo lường

Đây là bước xác định các đặc trưng đo lường cốt lõi của cân:

• Phép thử độ lặp lại: Cân lặp lại 6 lần cùng một quả cân chuẩn có khối lượng danh nghĩa tương đương (80÷100) % của Max;
• Phép thử độ lệch tâm: Sử dụng mức tải kiểm tra xấp xỉ Max/3 (Lecc​). Tải được đặt lần lượt tại vị trí giữa (vị trí 0) và 4 vị trí kiểm tra khác trên bộ phận tiếp nhận tải;
• Phép thử sai số gần Max: Sử dụng quả cân chuẩn (80÷100) % của Max để xác định sai số;
• Phép thử độ đúng: Tiến hành 5 phép cân với các mức tải kiểm tra khác nhau (bao gồm mức tải bì và mức tải kiểm tra LP​≈25%Max, 50%Max, 75%Max).

Bước 4. Xử lý kết quả sau khi hiệu chuẩn cân điện tử

Nếu kết quả hiệu chuẩn đạt yêu cầu (tức là độ không đảm bảo đo không vượt quá sai số cho phép lớn nhất - mpe ở các mức tải kiểm tra), thì:

• Đơn vị hiệu chuẩn cấp Giấy chứng nhận hiệu chuẩn (Certificate of Calibration) cho cân. Đồng thời, dán tem hiệu chuẩn lên thiết bị để chứng minh đã được hiệu chuẩn thành công.

Nếu không đạt:

• Không được cấp chứng nhận
• Tem hiệu chuẩn cũ (nếu có) sẽ bị gỡ bỏ hoặc hủy
• Thiết bị cần được điều chỉnh, sửa chữa hoặc thay thế trước khi hiệu chuẩn lại

✍  Xem thêm: Kiểm định - hiệu chuẩn thiết bị đo lường | 05 lý do cần thực hiện

4. Câu hỏi thường gặp FAQ về hiệu chuẩn cân phân tích

4.1 Cân phân tích áp dụng ĐLVN 284:2015 phải có mức cân và độ chia tối thiểu/tối đa là bao nhiêu?

Văn bản kỹ thuật này áp dụng cho cân phân tích điện tử có mức cân lớn nhất (Max) không nhỏ hơn 100 g và giá trị độ chia không lớn hơn 0,1 mg

4.2 Chu kỳ hiệu chuẩn của cân phân tích là bao lâu?

Chu kỳ hiệu chuẩn định kỳ của cân phân tích là 12 tháng

4.3 Cân được kết luận "Đạt" khi nào?

Cân được kết luận "Đạt" nếu tất cả các độ không đảm bảo đo khi sử dụng (U), tính tại các mức cân 50 g, 200 g (nếu có), và Max, không vượt quá sai số cho phép tương ứng quy định.

4.4 Mức phạt khi không thực hiện hiệu chuẩn cân phân tích?

Theo Nghị định 119/2017/NĐ-CP ngày 01 tháng 11 năm 2017 quy định về mức xử phạt hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hoá.

Điều 5. Vi phạm trong sản xuất, nhập khẩu, buôn bán và sử dụng chất chuẩn, chuẩn đo lường

2. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng với một trong các hành vi sau đây:

a) Không thực hiện hiệu chuẩn hoặc so sánh chuẩn đo lường theo quy định với chuẩn quốc gia hoặc với chuẩn đo lường có độ chính xác cao hơn theo quy định của pháp luật trước khi đưa chuẩn đo lường vào sử dụng.

Doanh nghiệp cần hiệu chuẩn cân phân tích đúng thời hạn tránh bị xử phạt

4.5 Đơn vị nào được phép hiệu chuẩn cân phân tích?

Chỉ các tổ chức có năng lực kỹ thuật được công nhận theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17025:2017 và được Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng – Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ định mới được phép thực hiện hiệu chuẩn cân phân tích.

Viện đào tạo Vinacontrol là đơn vị thành viên của Vinacontrol Group – tổ chức giám định đầu tiên tại Việt Nam từ năm 1957. Với mạng lưới phòng hiệu chuẩn đạt chuẩn ISO/IEC 17025 tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, chúng tôi tự hào là một trong những đơn vị được phép hiệu chuẩn cân phân tích, cân kỹ thuật, cân bàn điện tử... phục vụ kiểm định, sản xuất và nghiên cứu.

Việc hiệu chuẩn cân phân tích không chỉ là yêu cầu bắt buộc theo quy định của nhà nước, mà còn là cách bảo vệ uy tín và chất lượng hoạt động đo lường của đơn vị bạn. Để được tư vấn thực hiện hiệu chuẩn cân phân tích đúng tiêu chuẩn ĐLVN 284:2015, vui lòng liên hệ [Tên tổ chức] để được hỗ trợ nhanh chóng, chuyên nghiệp và đầy đủ hồ sơ pháp lý.

Khách hàng có nhu cầu tư vấn dịch vụ hiệu chuẩn cân phân tích - cân bàn điện tử xin vui lòng liên hệ Viện Đào Tạo Vinacontrol qua hotline 1800.6083 để được tư vấn, hỗ trợ nhanh chóng và miễn phí nhất.