Kiểm định chống sét van | Nội dung kiểm định theo Thông tư 02/2025/TT-BCT

Chống sét van đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thiết bị trước các hiện tượng quá điện áp do sét đánh hoặc đóng cắt điện. Do đó, việc kiểm định chống sét van không chỉ là yêu cầu quan trọng trong công tác an toàn điện mà còn là giải pháp giúp doanh nghiệp bảo vệ hệ thống điện, giảm thiểu rủi ro và đảm bảo vận hành ổn định lâu dài. Vậy kiểm định chống sét van là gì, quy trình thực hiện ra sao, hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
 

1. Tổng quan về chống sét van

Chống sét van/Bộ chống sét (surge arrester) là thiết bị có một hoặc nhiều khe hở phóng điện nối tiếp với một hoặc nhiều điện trở phi tuyến, được thiết kế để bảo vệ thiết bị điện khỏi điện áp quá độ cao và để giới hạn thời gian và thường là độ lớn của dòng điện bị dẫn. 

► Nhiệm vụ chính của chống sét van:

• Giới hạn độ lớn của dòng điện đột biến chạy qua.
• Ngắt dòng điện bị dẫn sau khi đã xả xung sét để bảo vệ hệ thống điện xoay chiều.

► Phân loại:

Dựa trên cường độ dòng điện phóng danh nghĩa (dạng sóng 8/20), chống sét van được chia thành các mức phổ biến như sau:

• Bộ chống sét 10.000 A chế độ nặng
• Bộ chống sét 10.000 A chế độ nhẹ
• Bộ chống sét 5.000 A (dãy A/dãy B)
• Bộ chống sét 2.500 A
• Bộ chống sét 1.500 A

Chống sét van là thiết bị quan trọng bảo vệ an toàn điện cho công trình

✍ Xem thêm: Đơn vị đo điện áp là gì? | 7 khái niệm phổ biến

2. Kiểm định chống sét van là gì?

Kiểm định chống sét van là hoạt động kiểm tra, thử nghiệm nhằm đánh giá tình trạng an toàn của thiết bị theo các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật tương ứng.

► Các quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng này bao gồm:

• TCVN 8097-1:2010 (IEC 60099-1:1999): Bộ chống sét. Phần 1: Bộ chống sét có khe hở kiểu điện trở phi tuyến dùng cho hệ thống điện xoay chiều;
• IEC 60099-4:2014: Chống sét van - Phần 4: Chống sét van oxit kim loại không khe hở dùng cho hệ thống điện xoay chiều;
• IEC 60099-5:2018: Chống sét van - Phần 5: Khuyến nghị lựa chọn và áp dụng;
• Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về an toàn điện;
• Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về kỹ thuật điện.

Kiểm định chống sét van là yêu cầu bắt buộc đối với tổ chức, cá nhân sử dụng

✍ Xem thêm: Kiểm định thiết bị điện | Danh mục thiết bị phải thực hiện 

3. Rủi ro khi doanh nghiệp không tuân thủ quy định 

Việc không kiểm định chống sét van không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn điện mà còn có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động vận hành và tài sản và con người.

• Mất an toàn hệ thống điện: Chống sét van không được kiểm định định kỳ có thể suy giảm hoặc mất khả năng bảo vệ quá điện áp. Khi xảy ra sét đánh hoặc xung điện áp bất thường, hệ thống điện sẽ đối mặt với nguy cơ chập cháy, phóng điện, hư hỏng thiết bị nghiêm trọng và có thể ảnh hưởng đến con người.
• Gia tăng nguy cơ cháy nổ và tai nạn lao động: Thiết bị chống sét van hư hỏng hoặc hoạt động không đạt yêu cầu kỹ thuật có thể gây phát nhiệt, phóng điện hoặc nổ thiết bị, từ đó đe dọa trực tiếp đến an toàn của người lao động và khu vực vận hành điện.
• Hư hỏng thiết bị và gián đoạn sản xuất: Khi chống sét van không còn khả năng bảo vệ hiệu quả, các thiết bị như máy biến áp, tủ điện, hệ thống điều khiển hay dây chuyền sản xuất có thể bị hư hỏng nặng. Điều này dễ dẫn đến gián đoạn hoạt động sản xuất, ảnh hưởng tiến độ vận hành và gây thiệt hại kinh tế đáng kể cho doanh nghiệp.
• Tăng chi phí khắc phục sự cố: Chi phí sửa chữa hoặc thay thế thiết bị sau sự cố thường cao hơn rất nhiều so với chi phí kiểm định định kỳ. Ngoài thiệt hại về thiết bị, doanh nghiệp còn có thể phát sinh thêm chi phí dừng máy, khôi phục hệ thống và tổn thất doanh thu do gián đoạn hoạt động.
• Nguy cơ vi phạm quy định pháp luật về an toàn điện: Chống sét van là 1 trong các thiết bị điện phải kiểm định an toàn kỹ thuật theo quy định tại Thông tư 02/2025/TT-BCT. Khi không đáp ứng yêu cầu về an toàn điện, doanh nghiệp sẽ đối mặt với trách nhiệm pháp lý hoặc các hình thức xử phạt theo quy định hiện hành.
• Ảnh hưởng đến uy tín và hoạt động sản xuất kinh doanh: Các sự cố điện phát sinh từ thiết bị không được kiểm định đúng quy định có thể làm gián đoạn hoạt động, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ, tiến độ giao hàng và uy tín của doanh nghiệp đối với khách hàng, đối tác.

Các sự cố về mất an toàn điện có thể ảnh hưởng, làm gián đoạn hoạt động sản xuất

✍ Xem thêm: Kiểm định máy biến áp | Các yêu cần kỹ thuật chi tiết

4. Nội dung kiểm định chống sét van

Nội dung kiểm định chống sét van theo yêu cầu của Thông tư 02/2025/TT/BCT được trình bày chi tiết tại Bảng 1

Bảng 1. Hạng mục và chu kỳ kiểm định chống sét van

Như vậy, cơ sở sử dụng chống sét van phải được kiểm định trong 3 trường hợp: kiểm định lần đầu, kiểm định định kỳ và kiểm định bất thường.

✍ Xem thêm: Đo điện trở chống sét | Đảm bảo an toàn mùa mưa bão

5. Quy trình kiểm định chống sét van

Chống sét van được tiến hành kiểm định theo 4 bước như sau:

Kiểm định chống sét van là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu nguy cơ thiệt hại về người và tài sản khi xảy ra sự cố

► Bước 1: Kiểm tra bên ngoài

► Bước 2: Đo điện trở cách điện

Phương pháp đo và giá trị điện trở cách điện tuân thủ theo hướng dẫn của nhà sản xuất, trường hợp không có hướng dẫn của nhà sản xuất thì tham khảo đánh giá:

• Điện trở cách điện của phần chính đo bằng Mêgommet ≥ 1000V có trị số không thấp hơn 1000 MΩ; 
• Điện trở cách điện của phần đế cách điện đo bằng Mêgommet 500V có trị không thấp hơn 2 MΩ.

► Bước 3: Đo dòng điện rò ở điện áp vận hành liên tục hoặc đo điện áp ở dòng điện tham chiếu 

Kết quả đo phải phù hợp với quy định của nhà sản xuất, trường hợp không có thì so sánh với kết quả của các lần kiểm định trước, hạng mục đạt yêu cầu nếu không có sự thay đổi bất thường.

► Bước 4: Xử lý kết quả sau kiểm định

• Trường hợp kết quả đạt yêu cầu: chống sét van được dán tem kiểm định ở vị trí dễ quan sát và tránh được tác động không có lợi của môi trường và được cấp giấy chứng nhận kiểm định sử dụng bản giấy hoặc bản điện tử. Trường hợp thiết bị ở vị trí không thể thực hiện việc dán tem thì khi kết thúc kiểm định được cấp Giấy chứng nhận kiểm định. 
• Trường hợp kết quả không đạt yêu cầu: không cấp giấy chứng nhận kiểm định mới và xóa tem kiểm định cũ (nếu có), chỉ cấp biên bản kiểm định trong đó nêu rõ lý do không đạt. 

✍ Xem thêm: Thử nghiệm giày, ủng cách điện | Các chỉ tiêu áp dụng

6. FAQ - Câu hỏi thường gặp

6.1 Cơ sở không lưu trữ hồ sơ kiểm định chống sét van có bị xử phạt không?

Có.  Theo quy định tại điểm d khoản 2 điều 20 Nghị định 133/2026/NĐ-CP, tổ chức có hành vi không lưu giữ hồ sơ kết quả kiểm định bản giấy hoặc bản điện tử trong thời gian lưu giữ tối thiểu 2 chu kỳ kiểm định liên tiếp theo quy định sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

6.2 Thời gian kiểm định chống sét van là bao lâu?

Thời gian kiểm định sẽ tuỳ thuộc vào số lượng thiết bị, cấp điện áp, điều kiện lắp đặt và phạm vi thí nghiệm thực hiện. 

6.3 Chi phí kiểm định chống sét van như thế nào?

Chi phí kiểm định chống sét van được tính toán dựa trên nhiều yếu tố như số lượng thiết bị, cấp điện áp, vị trí…

Viện Đào tạo Vinacontrol là đối tác đáng tin cậy, cung cấp dịch vụ kiểm định chống sét van và kiểm định các thiết bị điện khác đáp ứng đầy đủ quy định pháp luật và phù hợp với thực tế vận hành của doanh nghiệp. Liên hệ ngay 1800.6083 để được tư vấn miễn phí và nhận báo giá chi tiết từ đội ngũ chuyên môn.